Waarom drankjes in pakjes niet meer bij deze tijd passen

Meer dan de helft van de drankjes in pakjes bevat nauwelijks fruit: 58% bestaat uit slechts een vijfde vruchtensap of minder. Consumenten prikken daar steeds vaker doorheen. Als horeca- of retailondernemer merkt u dat direct aan de vragen die klanten stellen en de keuzes die zij maken.

Kartonnen pakjes staan onder druk. Milieubezwaren, beperkte recycleerbaarheid van meerlaagse verpakkingen en een groeiende vraag naar transparantie zetten deze productcategorie in een ander daglicht. Daar komt bij dat jaarlijks bijna 33 kilo voedsel per Nederlander in de afvalbak belandt. Die bewustwording versterkt de focus op duurzame alternatieven alleen maar verder.

Wat betekent dit voor uw assortiment? Wij leggen uit waarom traditionele drankpakjes niet meer aansluiten bij hedendaagse zakelijke eisen, welke moderne alternatieven beschikbaar zijn en hoe u als ondernemer hierop kunt inspelen.

WAT ZIJN DRANKJES IN KARTONNEN PAKJES?

Drankpakjes, ook wel drankenkartons genoemd, bestaan uit een meerlaagse verpakking van papier, aluminium en plastic. Die combinatie beschermt de inhoud en verlengt de houdbaarheid aanzienlijk. Tetra Pak ontwikkelde deze verpakkingsvorm in 1951 en groeide uit tot wereldwijd marktleider met maar liefst 193 miljard geleverde verpakkingen in 2022.

De pakjes komen voor in diverse productcategorieën binnen uw assortiment. Denk aan melk, yoghurt, vla, vruchtensappen, soep en saus. Met name bij kleine porties en to-go concepten vormen deze verpakkingen een vertrouwd onderdeel van het drankenaanbod voor horeca en retail.

Tetra Pak werd oorspronkelijk opgericht door Ruben Rausing en Erik Wallenberg. De naam is afgeleid van hun eerste product: een kartonnen drankverpakking in de vorm van een viervlak. Het Zweedse bedrijf is vandaag de dag actief in meer dan 160 landen en behaalt omzet in gelijke delen verdeeld over Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Europa.

Het recycleproces van deze pakjes vergt scheiding van de verschillende materialen. Sorteerfabrieken halen drinkpakken uit het afval, waarna gespecialiseerde bedrijven papier, folie en aluminium van elkaar scheiden om er nieuwe grondstoffen van te maken. Zo ontstaan uiteindelijk producten zoals pennen, dozen en krantenpapier. Klinkt sluitend, maar de praktijk is weerbarstiger dan dit lijkt.

WAAROM DRANKPAKJES POPULAIR WAREN IN HET VERLEDEN

Gemak stond jarenlang centraal bij de populariteit van kartonnen pakjes. Voor ouders betekenden ze een snelle oplossing: klaar voor gebruik, eenvoudig mee te nemen en geen extra beker nodig. Supermarkten presenteerden deze verpakkingen prominent als ideale keuze voor in de schooltas of op uitjes. Marketing deed de rest. Reclame en aanbiedingen praatten consumenten deze gemakspakjes aan, ook al waren ze voor velen eigenlijk overbodig.

Voor horeca en retail was er een duidelijke zakelijke logica. Drankpakjes vereisten geen koeling tijdens transport, hadden een lange houdbaarheid en waren makkelijk te stapelen. Zo konden groothandels grote volumes leveren zonder ingewikkelde logistiek. De standaardverpakking zorgde bovendien voor herkenning bij klanten en een betrouwbare omzet voor retailers.

Scholen en kinderdagverblijven namen deze pakjes massaal op in hun aanbod. Geen gedoe met spoelen, geen breekbare glazen flessen en portiecontrole gegarandeerd. Op het schoolplein werd het drankpakje daarmee al snel een vanzelfsprekendheid.

De combinatie van gebruiksgemak, marketingdruk en praktische toepassingen zorgde decennialang voor een sterke vraag. Retailers profiteerden van consistente marges en een betrouwbare productgroep. Maar de markt verandert. Wat jarenlang werkte, staat nu onder druk.

PROBLEMEN MET KARTONNEN PAKJES IN 2026

De recyclebaarheid van kartonnen pakjes valt in de praktijk flink tegen. Een drankpakje bestaat uit ongeveer 75% karton, 20% plastic en 5% aluminium. Om die materialen van elkaar te scheiden, zijn gespecialiseerde installaties nodig met water en wrijving. Nederland haalt momenteel slechts 60% inzameling, terwijl België meer dan 90% realiseert door aparte doelstellingen. Dat verschil zegt genoeg.

En dan is het werkelijke recyclepercentage nog lager. Van het ingezamelde materiaal wordt circa 30% effectief gerecycled, waarbij vooral het karton wordt teruggewonnen. Het plastic en het aluminium belanden meestal in verbrandingsovens of op stortplaatsen. Laminaten vormen 20% van alle flexibele verpakkingen en zijn lastig te scheiden omdat de materialen aan elkaar verkleefd zitten. Zo blijft de beloofde duurzaamheid van drankpakjes grotendeels op papier staan.

En wat te denken van de plastic coating aan de binnenkant? BPA in die binnenlaag functioneert als hormoonontregelaar en staat in verband met reproductiestoornissen, kanker en obesitas. BPA-vrije alternatieven gebruiken vergelijkbare stoffen zoals BPS, die dezelfde hormoonactiviteit vertonen. Voor uw klanten is dat een punt van zorg dat steeds vaker op tafel komt.

Voor uw bedrijf betekent dit toegenomen druk vanuit de markt. Consumenten vragen transparantie over recycling en gezondheid, en dat merkt u direct in uw aanbod. Kartonnen pakjes voldoen in 2026 niet meer aan deze zakelijke eisen. Gelukkig komen er steeds meer alternatieven beschikbaar die wel aansluiten bij wat uw klanten verwachten.

MODERNE ALTERNATIEVEN VOOR DRANKPAKJES

Gelukkig staan er goede alternatieven klaar. Glazen flessen zijn volledig recyclebaar zonder kwaliteitsverlies bij hergebruik. Glas bevat geen BPA of andere chemicaliën die in dranken kunnen lekken en behoudt de natuurlijke smaak. Moderne glazen flessen van borosilicaatglas zijn bestand tegen stoten en temperatuurwisselingen. Zo biedt u uw klanten een premium alternatief dat direct opvalt in het schap en uw merkpositionering versterkt.

Herbruikbare bekers zijn een praktisch alternatief voor horeca en kantooromgevingen. Deze bekers van polypropyleen zijn BPA-vrij, vaatwasserbestendig en getest op minimaal 250 tot 1000 wasbeurten. Ze voldoen aan de SUP-wetgeving en zijn volledig recyclebaar. Voor uw bedrijf betekent dit lagere operationele kosten door hergebruik en minder afvalverwerking.

En wat te denken van RVS drinkflessen? Deze houden dranken tot 12 uur warm en 24 uur koud. Wel is de context hier relevant: dubbelwandige RVS vereist soms tientallen jaren gebruik om de milieubelasting van herbruikbare plastic flessen bij te benen. Een Nederlander opent dagelijks gemiddeld 7 verpakkingen, waarbij 20 procent van ons afval uit verpakkingen bestaat. Elk alternatief dat u kiest helpt die afvalstroom direct verminderen. Dat merken uw klanten en dat merkt u aan uw bedrijfsvoering.

HOE RETAILERS EN HORECA ZICH AANPASSEN

De markt beweegt. Grote supermarkten nemen het voortouw en dat is een duidelijk signaal. PLUS maakte alle dagverse zuivel, onbewerkte uien en aardappelen onder haar eigen merk standaard biologisch. Jumbo verkoopt op de groente-fruitafdeling alle gesneden groente met het keurmerk On the Way to Planet Proof. Zo stimuleren deze retailers consumenten actief richting duurzamere keuzes, onder andere door prominente plaatsing van groenteafdelingen en lagere prijzen voor vleesvervangers.

Ook cateraars stellen ambitieuze doelen. Albron streeft naar 60% plantaardig versus 40% dierlijk voedsel en wil vanaf 2025 alle nieuwe locaties CO₂-neutraal laten opereren. Eurest promoot gezondere keuzes door nudging en werkt samen met lokale leveranciers voor kortere ketens. Bidfood zet het Duurzaamheidskompas in om klanten direct inzicht te geven in de CO₂-uitstoot van producten.

Voor horeca bieden schenksystemen een concreet en duurzaam alternatief. Deze systemen bereiden frisdranken ter plekke met een wateraansluiting en siroop in BiB-verpakkingen. Dat levert 40% energiebesparing op vergeleken met koelwanden. Daarnaast kunnen restaurants herbruikbare bekers en munten introduceren. Zo wordt duurzaamheid ook operationeel interessant.

Het kabinet breidt statiegeld uit naar alle plastic flessen tot 3 liter per januari 2028, inclusief zuivel en sappen. Consumenten geven meer uit aan producten in duurzame verpakkingen en 65% vindt het belangrijk of verpakkingen gerecycled zijn. U kunt daar als ondernemer direct op inspelen met uw assortiment.

VEELGEMAAKTE FOUTEN BIJ DE OVERGANG

Veel ondernemers maken bij de overgang naar duurzame verpakkingen dezelfde fout. Bioplastics zoals PLA lijken een logische stap, maar vallen onder de SUP-wetgeving nog steeds in dezelfde categorie als regulier plastic. Voor consumptie ter plaatse zijn deze materialen net zo verboden als traditionele kunststoffen. Alleen bij afhalen of bezorgen met correcte afvalverwerking kunnen bioplastics toegestaan zijn. Zo betaalt u meer voor een alternatief dat juridisch gezien weinig verschil maakt.

En wat te denken van composteerbare verpakkingen? Die klinken goed, maar de meeste gemeenten zamelen composteerbare kartonnen pakjes niet apart in via GFT. Ze belanden bij restafval en worden alsnog verbrand. Composteerbare alternatieven werken alleen met passende infrastructuur en duidelijke communicatie naar uw klanten. Zonder die twee ingrediënten lost het voordeel volledig op.

Daarnaast vertrouwen inkopers regelmatig op uiterlijk in plaats van materiaal. Bruine kraft of kartonnen bekers ogen duurzaam, maar bevatten vaak PE-coating, PLA-coating of bioplastic lining. Op deze manier vervangen bedrijven plastic verpakkingen door alternatieven die duurzamer lijken maar het niet zijn.

Tot slot denkt u misschien dat duurzaam altijd duurder uitpakt. Dat hoeft niet zo te zijn. De uiteindelijke prijs hangt af van materiaal, inkoopvolume en toepassing. Bereken kosten per bestelling in plaats van per doos. Zo krijgt u een eerlijker beeld van wat een overstap u werkelijk kost.

CONCLUSIE

Kartonnen pakjes sluiten in 2026 niet meer aan bij wat klanten van u verwachten. Beperkte recycleerbaarheid en een groeiende vraag naar transparantie maken dat duidelijk. Glazen flessen, herbruikbare bekers en schenksystemen zijn direct toepasbare alternatieven die uw afvalstroom verminderen en uw klanten een reden geven om terug te blijven komen.

Controleer altijd het materiaal achter de verpakking. Bruine kraft of een composteerbaar label zegt niet alles. Bereken kosten per bestelling in plaats van per doos. Zo krijgt u een eerlijker beeld van wat een overstap u werkelijk oplevert.

Uiteindelijk bepaalt u zelf welke richting u opgaat. Maar wij weten zeker dat de juiste keuze voor duurzame alternatieven zowel uw merkpositionering als uw operationele efficiëntie ten goede komt. En uw klanten merken dat direct.